Suriname Unite

Parlementariër Cedric van Samson stelde onlangs dat het geslacht van een bestuurder er niet toe doet. Wie een functie aanvaardt, moet het werk doen en moet op het functioneren worden beoordeeld. “Wat mij betreft wordt Suriname bestuurd door een man, een vrouw of desnoods een travestiet.” 

Het geslacht van de president is niet de maatstaf. Waar het om gaat, is of degene die het hoogste ambt bekleedt beschikt over integriteit, deskundigheid en professionaliteit.

Geen van deze drie voorwaarden kan worden gemist. Deskundigheid zonder integriteit kan gevaarlijk worden. Integriteit zonder deskundigheid is onvoldoende. En zonder professionaliteit blijven zelfs goede bedoelingen steken in improvisatie, wanorde en teleurstelling.

Het presidentschap van Jennifer Simons is historisch. Voor het eerst staat een vrouw aan het hoofd van de Republiek Suriname. Daarmee is een grens doorbroken en is zichtbaar geworden dat het hoogste ambt niet uitsluitend aan mannen is voorbehouden. De vraag is daarom niet of een vrouw president kan zijn. Die vraag is al beantwoord. De vraag is of deze president voldoet aan de voorwaarden die wij aan iedere president moeten stellen.

Wij kozen een “verwachting”
Na jaren van teleurstelling verlangde de samenleving naar iets anders. Een vrouw aan het roer van het land werd daardoor niet alleen gezien als een historische doorbraak, maar ook als een symbool van verandering.
Wij Srananman nemen politieke beslissingen vaak vanuit emotie. Ook deze keuze kwam niet uit het niets. Zij werd mede gevoed door teleurstelling, boosheid en wanhoop over eerdere regeringen en over de grove bestuurlijke fouten die Suriname vooral in de periode 2010–2020 zwaar hebben beschadigd.

Maar daarin zat een denkfout. Een vrouw is niet automatisch integer, deskundig of professioneel. Zij is evenmin minder gevoelig voor macht, partijbelang en verkeerde keuzes. Ook buiten Suriname blijkt dat vrouw-zijn geen garantie biedt voor goed bestuur. De voormalige Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner werd wegens corruptie veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf en zit sinds 2025 onder huisarrest.

Geslacht is geen bestuurlijke kwaliteit. Na ongeveer een jaar kijken veel mensen terug en worden zij geconfronteerd met de werkelijkheid. De verwachtingen zijn getemperd. De beloofde kenki is nog onvoldoende zichtbaar. Ook in de politiek worden de wenkbrauwen gefronst, omdat oude bestuurlijke patronen lijken voort te bestaan. Owru gwenti fu todo na kraskrasi. Was zij wel de juiste keuze, of hebben wij toch te veel verwacht?

Dezelfde maatstaf
President Simons mag niet harder worden beoordeeld omdat zij een vrouw is. Maar zij mag ook niet zachter worden beoordeeld omdat zij de eerste vrouw is. Gelijkheid betekent geen vrijstelling van kritiek. Gelijkheid betekent dezelfde maatstaf. Dus kijken wij naar openheid, besluiten, benoemingen, rolzuiverheid en resultaten. Juist daar ontstaan vragen.

Gebrek aan openheid
De voorgenomen financiële operatie met onder meer Bank of America riep vragen op over voorwaarden, risico’s en parlementaire controle. De president verklaarde later dat zo’n lening nodig was om financiële ademruimte te creëren. Vervolgens reisde zij in juli 2026 naar Engeland voor gesprekken met de top van Bank of America en andere partijen uit de financiële en oil-en-gassector. De regering sprak na terugkeer positief over de missie, maar voor de samenleving bleef de informatie vaag en niet transparant.

Transparantie betekent dat vooraf en achteraf duidelijk wordt gemaakt wat het doel was, wie deelnamen, wat is besproken, welke verplichtingen mogelijk ontstaan en wat Suriname concreet heeft bereikt.

Ook de positie van haar echtgenoot roept vragen op. Bij haar aantreden werd duidelijk gemaakt dat er geen afzonderlijk kabinet voor een First Gentleman zou komen en dat haar echtgenoot geen bijzondere institutionele rol zou vervullen. Later werd Glenn Geerlings in Guyana door het ministerie van Landbouw officieel aangeduid als First Gentleman en voerde hij een inhoudelijk gesprek met de Guyanese minister over samenwerking tussen beide landen op landbouwgebied. Dat hoeft niet automatisch verkeerd te zijn. Maar het botst wel met het eerder opgeroepen beeld van een echtgenoot zonder publieke of institutionele rol.

De vraag is daarom eenvoudig: vanuit welke bevoegdheid trad hij daar op? Wie had hem gemandateerd? Sprak hij namens zichzelf, namens zijn echtgenote of namens de Republiek Suriname? Professionaliteit vraagt niet alleen goede bedoelingen. Zij vraagt heldere rollen.

De partij boven het bestuur
Het grotere probleem is niet dat onze president een vrouw is. Het probleem ontstaat wanneer partijpolitiek opnieuw het landsbestuur overwoekert.

Wanneer benoemingen meer vragen oproepen dan vertrouwen wekken, informatie pas na publieke druk naar buiten komt en de grenzen tussen partij, kabinet, familie en staat niet scherp worden bewaakt, herkennen wij oude gewoonten.

Dan is niet het systeem veranderd, maar alleen degene die aan de top staat. Een vrouw aan het hoofd van een oud systeem maakt dat systeem niet automatisch nieuw. Ook wanneer zij roept: “Kenki a systeem”, maakt dat het systeem nog niet nieuw. Daarvoor moeten bestuurscultuur, werkwijze en normen veranderen. Integriteit moet zichtbaar zijn in besluiten. Deskundigheid moet blijken uit benoemingen. Professionaliteit moet herkenbaar zijn in voorbereiding, uitvoering en verantwoording.

Dat is de werkelijke toets.
Een vrouw als president hoeft niet te bewijzen dat vrouwen kunnen regeren. Zij moet, net als iedere mannelijke president, bewijzen dat zij goed kan regeren. Haar vrouw-zijn mag geen wapen tegen haar worden. Maar het mag evenmin een schild worden waarachter bestuurlijke tekortkomingen verdwijnen.

Sranan heeft geen behoefte aan discussies over het geslacht van de president. Wij hebben behoefte aan een goede president. En daarvoor blijven drie voorwaarden overeind:

Integriteit, deskundigheid en professionaliteit. Maar president wordt niet pas op de dag van haar beëdiging geboren. Zij neemt haar politieke keuzes, haar stiltes en haar verantwoordelijkheid mee naar het hoogste ambt.

In deel 2 kijken wij daarom naar de politieke staat van dienst van president Jennifer Simons: van controleur naar president. Wat wist DNA toen — en wat deed haar voorzitter?

Deh fii ernstig. De rest is misleiding.

Paul Middellijn