Mangoenkarso Paul · Ingezonden
Kan een wijk die haar naam ontleent aan vrijheid, verstrikt raken in een nieuw web van afhankelijkheid? Frimangron, een historische bakermat van Afro-Surinaamse emancipatie, draagt die ongemakkelijke vraag met zich mee. Haar verleden spreekt van trots en zelfbeschikking. Mijn zorg is dat politieke afhankelijkheid die erfenis onder druk zet.
Frimangron: de grond van de vrije mens. De naam draagt de echo van veerkracht en zwaarbevochten autonomie. In Eigendomsstrijd beschrijft historicus Karwan Fatah-Black hoe vrijgemaakte bewoners ruimte en eigendom verwierven binnen de koloniale samenleving. Vrijheid moest worden bevochten, ook in het dagelijkse bestaan.
Denk aan Anton de Kom, die streed tegen koloniaal onrecht en mensen over bevolkingsgrenzen heen samenbracht. Denk aan Johanna Schouten-Elsenhout, die in haar Sranantongo-poëzie een eigen stem gaf aan de Afro-Surinaamse cultuur. Hun erfenis is geen versiering voor herdenkingsdagen. Zij stelt ons een vraag: wat doen wij vandaag met die vrijheid?
Historische trots alleen beschermt geen gezin tegen armoede. De landelijke armoedestudie van Wereldbank en IDB, gepubliceerd in 2024, meldt dat in 2022 ongeveer 17,5 procent van de bevolking onder de internationale armoedegrens voor hogere middeninkomenslanden leefde. Dat is een landelijk cijfer, geen meting van Frimangron. Het maakt wel duidelijk tegen welke achtergrond wij over bestaanszekerheid spreken.
Wie dagelijks moet overleven, kan niet wachten op verre beloften. Een voedselpakket, een baan of bemiddeling kan direct verlichting brengen. De burger die hulp aanneemt, verdient daarom geen verwijt. Maar zodra hulp wordt gekoppeld aan politieke trouw, ontstaat een gevaarlijke verhouding: de burger met rechten wordt een cliënt die afhankelijk blijft van gunsten.
Daar zitten de politieke peters en meters. Zij kunnen vandaag een probleem oplossen, terwijl de afhankelijkheid morgen voortduurt. De vraag is niet alleen wie helpt, maar vooral: maakt die hulp de bewoner zelfstandiger? Of moet hij voor het volgende probleem opnieuw aankloppen bij dezelfde politieke deur?
Ook onze politieke giganten verdienen een kritische blik. De strijd voor verheffing kan samengaan met netwerken van persoonlijke loyaliteit. Een leider kan opkomen voor de gemeenschap en tegelijk haar afhankelijkheid versterken. Dat spanningsveld moeten wij durven bespreken. Emancipatie wordt niet gemeten aan het charisma van een leider, maar aan de zelfstandigheid van de mensen.
Mijn pleidooi is daarom eenvoudig: herstel de eigen kracht van de wijk. Niet als romantische terugkeer naar vroeger, maar als praktische opdracht voor vandaag. Bewoners kunnen zich organiseren in een onafhankelijke buurtvereniging of coöperatie, hun behoeften gezamenlijk vastleggen en bestuurders aanspreken op concrete resultaten.
Zo’n organisatie moet zelf democratisch en transparant zijn. Zij mag geen verlengstuk worden van een partij of nieuwe grote man. Geldstromen moeten controleerbaar zijn. Alle bewoners moeten kunnen meepraten, ongeacht afkomst of politieke voorkeur. Grondrechten en zeggenschap over publieke middelen vragen bovendien een duidelijke juridische basis; een buurtorganisatie krijgt die niet vanzelf.
De historische eigendomsstrijd kan zo opnieuw betekenis krijgen: gezamenlijk opkomen voor huisvesting, onderwijs, werk en wijkontwikkeling. Niet als individuele smekelingen, maar als bewoners die hun rechten kennen en hun toekomst mede vormgeven.
Frimangron is meer dan haar kwetsbaarheid. Haar geschiedenis draagt ook de kracht om afhankelijkheid te doorbreken. Politieke peters en meters mogen die toekomst niet bepalen. Pas wanneer structurele rechten de plaats innemen van incidentele gunsten, kan Frimangron haar naam opnieuw waarmaken: de grond van de vrije mens!
Bronnen: Karwan Fatah-Black, Eigendomsstrijd (2018); Wereldbank en IDB, Suriname Poverty and Equity Assessment (2024).
De inhoud en standpunten vallen onder verantwoordelijkheid van de auteur.
