Een woningbouwproject dat van regering naar regering verhuist. Maar wanneer krijgen de gezinnen hun sleutel?
In haar brief aan president Jennifer Simons van 14 oktober vraagt DNA-lid Ameerani Jarbandhan om de volledige rekening van het China–Suriname woningbouwproject te Reeberg. Niet alleen financieel, maar ook juridisch en technisch.
Volgens haar begon het project voor 350 woningen al in 2017 onder de regering-Bouterse. Daarna volgden andere bouwlocaties, opslagkosten en uitstel. Jarbandhan stelt dat onder de regering-Santokhi obstakels zijn aangepakt, zonder dat de woningen tijdens die regeerperiode werden gebouwd.
Nu verwijst zij naar uitspraken van minister Tsang over het dreigende verlies van 102 woningen door ‘mismanagement’. Haar vraag: welke besluiten veroorzaakten dat risico, wanneer zijn die genomen en wie droeg daarvoor verantwoordelijkheid?
Zij vraagt om stukken. Overeenkomsten. Betalingen. Locatiebesluiten. Een planning die burgers kunnen controleren.
Wie zegt een puinhoop op te ruimen, moet laten zien waar die begon. Wie zegt problemen te hebben opgelost, moet dat eveneens aantonen.
Een wisseling van een regering wist de administratie niet uit. En politieke kleur is geen betalingsbewijs.
Jarbandhans brief bevat haar lezing van de voorgeschiedenis. De gevraagde documenten en antwoorden moeten duidelijk maken wat daarvan wordt bevestigd en wat aanvulling of correctie behoeft.
Laat de regering daarom het volledige dossier openen. Niet voor de eer van paars of oranje, maar voor de gezinnen om wie het gaat.
Deh fii ernstig. Een belofte heeft geen voordeur.
Bron: de hieronder opgenomen brief van Ameerani Jarbandhan, gedateerd 14 oktober 2026. De brief geeft het standpunt van de auteur weer.
De brief aan de president
Aan: De President van de Republiek Suriname
d.t.k.v. de Voorzitter van de Nationale Assemblée
Alhier.
Paramaribo, 14 oktober 2026
Betreft: Verzoek om volledig financieel, juridisch en technisch overzicht woningbouwproject China–Suriname (Reeberg)
Zeer geachte President,
Ondergetekende, mw. Ameerani Jarbandhan, lid van De Nationale Assemblée, richt zich krachtens artikel 86 van het Reglement van Orde tot u met het verzoek om een volledig, feitelijk en transparant overzicht van het China–Suriname woningbouwproject te Reeberg. De recente publieke uitlatingen van de regering-Simons geven een onvolledige en misleidende voorstelling van zaken, waardoor de samenleving geen helder beeld krijgt van de werkelijke geschiedenis en verantwoordelijkheden.
1. Feitelijke geschiedenis van het project (2017–2025)
A. Start onder regering-Bouterse (2017–2019)
• De overeenkomst voor de bouw van 350 woningen werd in mei 2017 ondertekend onder de regering-Bouterse.
• In 2019 ontstonden problemen met de beschikbare bouwgrond, waardoor het project niet werd uitgevoerd.
• De eerste locatie-wijziging — van voormalig plantage Altona in district Wanica, waar reeds bouwactiviteiten gaande waren, naar Sabakoe Village — vond eveneens plaats onder de regering-Bouterse.
• De komst van de Chinese ondernemers in 2019 was het directe gevolg van een interventie door de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken, naar aanleiding van een schrijven van het ministerie van Openbare Werken, Transport en Communicatie, die dit had afgeraden.
• Bouwmaterialen lagen vanaf augustus 2019 opgeslagen, waarvoor US$ 2.000 per maand aan huur moest worden betaald.
• De Chinese partners hebben duidelijk gesteld dat zij het project niet zouden opstarten zolang deze openstaande opslagkosten niet waren betaald.
• Deze kosten zijn niet betaald door de regering-Bouterse, waardoor Suriname in een onnodige schuldpositie terechtkwam.
B. Voortzetting onder regering-Santokhi (2020–2023)
• De regering-Santokhi nam in juli 2020 een land over dat zich in een ernstige financiële en economische crisis bevond.
• De openstaande opslagkosten sinds 2019 zijn door de regering-Santokhi betaald, waardoor het project überhaupt kon worden voortgezet.
• Vervolgens werd door OW onder minister Nurmohamed een juridische en technische herevaluatie uitgevoerd, omdat Sabakoe Village niet geschikt bleek voor 350 woningen.
• Reeberg werd daarna geïdentificeerd en vastgesteld als nieuwe bouwlocatie.
• In maart 2021 werd aangekondigd dat het project zou worden voortgezet.
• In augustus 2022 gaf de Raad van Ministers goedkeuring voor de bouw.
• In april 2023 bezocht minister Nurmohamed Reeberg samen met een Chinese delegatie voor voorbereidende werkzaamheden.
• Het officiële jaarverslag van OW over 2023 vermeldt Reeberg reeds als bouwlocatie.
• De staatsbegroting 2024 maakt melding van de Chinese schenking van 176 miljoen yuan (circa US$ 26,26 miljoen).
• Vervolgens is dit project toen geprojecteerd voor oktober 2026 door regering-Santokhi.
Dit betekent niet dat de regering-Santokhi het project volledig heeft opgelost — de woningen zijn tijdens haar regeerperiode niet gebouwd. Maar het betekent evenmin dat er tussen 2020 en 2025 niets is gedaan. Integendeel: juridische, financiële en technische obstakels zijn door de regering-Santokhi opgelost, waardoor het project überhaupt kon worden voortgezet.
C. Huidige situatie onder regering-Simons (2025–2026)
• Minister Tsang verklaarde recent dat door “mismanagement” 102 woningen verloren dreigden te gaan.
• Indien dat zo is, moet worden vastgesteld welke besluiten tot deze extra kosten hebben geleid, wie de locaties heeft gewijzigd, welke bedragen vóór 2020 verloren zijn gegaan en welke bedragen daarna.
• Ook moet worden vastgesteld hoeveel extra geld China nu beschikbaar heeft gesteld.
• De huidige regering presenteert het project alsof zij het volledig “heeft vlotgetrokken”, terwijl de cruciale juridische, financiële en technische problemen reeds door de regering-Santokhi zijn opgelost.
2. Onjuiste politieke framing
De huidige regering mag benoemen welke problemen zij heeft aangetroffen. Maar dezelfde eerlijkheid vereist dat ook de problemen worden erkend die door eerdere regeringen zijn geërfd.
Het voortdurend spreken over het “opruimen van een puinhoop” brengt ons niet verder wanneer de volledige geschiedenis buiten beschouwing blijft. Goed bestuur betekent dat een regering:
• voortbouwt op wat haar voorgangers hebben gedaan,
• fouten corrigeert,
• en zelf verantwoordelijkheid neemt voor de uitvoering.
De samenleving heeft recht op volledige transparantie, niet op selectieve politieke interpretaties.
3. Verzoek om beantwoording
In het licht hiervan verzoek ik u om schriftelijke beantwoording van de volgende vragen:
1. Kan de regering bevestigen dat de overeenkomst reeds in mei 2017 werd ondertekend en dat Chinese aannemers sinds 2019 in Suriname aanwezig zijn?
2. Kan de regering bevestigen dat de komst van de Chinese ondernemers in 2019 het gevolg was van een interventie door de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken?
3. Kan de regering bevestigen dat de Chinese partners hebben geëist dat de openstaande opslagkosten eerst moesten worden betaald voordat het project kon starten?
4. Hoeveel opslagkosten zijn sinds augustus 2019 betaald, en door welke regering?
5. Welke juridische en technische problemen zijn door de regering-Santokhi opgelost, waaronder de identificatie van Reeberg als geschikte bouwlocatie?
6. Welke besluiten hebben geleid tot het risico dat 102 woningen verloren dreigden te gaan?
7. Wie heeft de bouwlocaties gewijzigd, en op basis van welke criteria?
8. Hoeveel geld is vóór 2020 verloren gegaan en hoeveel daarna?
9. Hoeveel extra middelen heeft China recent beschikbaar gesteld?
10. Wanneer krijgen de 350 gezinnen eindelijk duidelijkheid over de oplevering van hun woning?
11. Is de regering bereid om een volledig financieel, juridisch en technisch overzicht van het project vanaf 2017 tot heden openbaar te maken?
4. Slotopmerking
Uiteindelijk gaat het niet om welke regering de eer krijgt, maar om de 350 gezinnen die al bijna een decennium wachten op een woning. Laten we de geschiedenis niet selectief vertellen. De feiten moeten voor zichzelf spreken.
Ik zie uw beantwoording met belangstelling tegemoet.
Hoogachtend,
Mw A. Jarbandhan, Ph.D., M.Sc., B.Sc.
Lid van de Nationale Assemblée van Suriname.
CC: De Voorzitter van de Nationale Assemblée van Suriname
