De columns van Colvin Overdiep, “Nita Ramcharan” en R.A. Boldewijn over de geweigerde informatieverzoeken van Bronto Somohardjo aan procureur-generaal Garcia Paragsingh (PG) raken aan een wezenlijk staatsrechtelijk vraagstuk: de verhouding tussen parlementaire controle en de onafhankelijkheid van het Openbaar Ministerie (OM). Aan die discussie gaat echter een principiële rechtsvraag vooraf: kon Somohardjo zijn parlementaire controlebevoegdheden nog uitoefenen nadat hij van rechtswege was geschorst?
De bevoegdheid van de geschorste vragensteller
Somohardjo werd op 4 juni 2026 door De Nationale Assemblée (DNA) in staat van beschuldiging gesteld. Op grond van artikel 1 onder c, gelezen in samenhang met artikel 11 lid 3 van de Wet In Staat van Beschuldigingstelling en Vervolging Politieke Ambtsdragers (WIPA), werd hij als politiek ambtsdrager van rechtswege in zijn functie geschorst. Voor deze bijdrage geldt die wettelijke schorsing als uitgangspunt. Zij beëindigt niet zonder meer zijn DNA-lidmaatschap, maar raakt wel de uitoefening van zijn actieve parlementaire functie en de daaraan verbonden bevoegdheden.
Somohardjo verklaarde tegenover Waterkant op 31 oktober 2026 dat hij het informatieverzoek als volksvertegenwoordiger had ingediend. Hij vroeg naar eigen zeggen om algemene vervolgings- en seponeringscijfers, onder meer uitgesplitst naar etniciteit, en niet om informatie over zijn eigen strafzaak. Daarmee beriep hij zich uitdrukkelijk op zijn hoedanigheid van parlementariër. Juist die hoedanigheid roept de vraag op of hij tijdens zijn wettelijke schorsing nog parlementaire controlebevoegdheden kon uitoefenen.
Een schorsing die de uitoefening van het politieke ambt raakt, kan niet worden gereduceerd tot een formele status zonder rechtsgevolgen. Wie tijdelijk is geschorst in de uitoefening van zijn parlementaire functie, kan de aan die functie verbonden bevoegdheden niet zonder meer blijven uitoefenen. Dat Somohardjo zijn verzoek inhoudelijk als algemeen en niet als persoonlijk presenteert, verandert niets aan de voorafgaande bevoegdheidsvraag.
Artikel 22 van de Grondwet, dat eenieder het recht geeft schriftelijke verzoeken tot het bevoegde gezag te richten, blijft ook voor een geschorste ambtsdrager gelden. Dat petitierecht biedt hem een zelfstandige bevoegdheid om zich schriftelijk tot het bevoegde gezag te wenden.
De constitutionele route naar informatie
De Grondwet verdeelt de verantwoordelijkheden tussen DNA, de Regering en het OM. Artikel 145 belast het OM met de opsporing en vervolging van strafbare feiten; artikel 146 plaatst de PG aan het hoofd van het OM. Artikel 148 draagt de vaststelling van het algemene vervolgingsbeleid op aan de Regering. Artikel 131 lid 3 beschermt de opsporing en vervolging tegen ongeoorloofde inmenging.
Daartegenover verplicht artikel 85 van de Grondwet de Regering DNA de verlangde inlichtingen te verstrekken. Het Reglement van Orde werkt die parlementaire verhouding nader uit: artikel 85 regelt de interpellatie, artikel 86 het stellen van vragen zonder bijzonder verlof en artikel 87 de rondvraag. Deze bepalingen bieden parlementaire instrumenten om de Regering ter verantwoording te roepen. Zij vestigen echter geen algemene bevoegdheid voor individuele Assembleeleden om de PG rechtstreeks tot informatieverstrekking te verplichten.
Dat onderscheid is wezenlijk. Het OM is geen gewone beleidsdienst van de Regering en de PG is niet zonder meer een rechtstreeks aanspreekbare bewindspersoon. Parlementaire controle op het algemene vervolgingsbeleid moet daarom worden onderscheiden van rechtstreekse bemoeienis met de taakuitoefening van het OM. De constitutionele verantwoordelijkheid van de Regering voor het algemene vervolgingsbeleid heft de wettelijke positie en taakuitoefening van het OM niet op.
Ook het vergelijkbare informatieverzoek van Ebu Jones aan de PG onderstreept dat een principiële afbakening nodig is. De vraag is niet alleen welke informatie Assembleeleden wensen te ontvangen, maar vooral via welke constitutioneel gelegitimeerde weg zij die informatie kunnen verlangen.
De weigering van de PG afzonderlijk beoordelen
Dat Somohardjo zich niet zonder meer op parlementaire controlebevoegdheden kon beroepen, betekent niet dat de weigering van de PG daarmee automatisch rechtmatig was. De bevoegdheid van de verzoeker en de rechtmatigheid van de reactie van het OM zijn afzonderlijke rechtsvragen.
In haar brief van 28 oktober 2026 heeft de PG meegedeeld dat bij de beoordeling rekening is gehouden met het lopende strafrechtelijke onderzoek tegen Somohardjo. Het OM heeft op 4 november 2026 toegelicht dat de conceptvordering tot instelling van een gerechtelijk vooronderzoek is opgesteld en verder wordt uitgewerkt. Het onderzoek betreft vermoedelijke financiële onregelmatigheden bij het ministerie van Binnenlandse Zaken tijdens zijn ministerschap.
Een lopend strafrechtelijk onderzoek vormt op zichzelf geen toereikende motivering om iedere vorm van algemene informatieverstrekking te weigeren. De gevraagde statistieken moeten afzonderlijk worden beoordeeld op beschikbaarheid, vertrouwelijkheid, privacy en mogelijke herleidbaarheid. Dat geldt in het bijzonder voor de uitsplitsing naar etniciteit. Het OM moet toepasselijke geheimhoudingsverplichtingen en de bescherming van persoonsgegevens en de privacy van derden respecteren. Ook kan openbaarmaking achterwege moeten blijven wanneer concrete strafvorderlijke belangen of de effectiviteit van het onderzoek daardoor worden geschaad. De motivering van een weigering moet echter duidelijk maken welke belangen zich tegen verstrekking verzetten en waarom eventuele gedeeltelijke of geanonimiseerde verstrekking niet mogelijk is.
Indien het gaat om informatie over het algemene vervolgingsbeleid, ligt het bovendien voor de hand de constitutionele verantwoordingsroute via de Regering te benutten.
Parlementaire controle binnen de rechtsstaat
De kern van deze kwestie is niet dat het OM buiten parlementaire controle zou staan, noch dat ieder informatieverzoek aan de PG ongeoorloofd is. Het gaat om de juiste afbakening van bevoegdheden. DNA moet de Regering kunnen controleren, terwijl het OM zijn wettelijke taken zonder ongeoorloofde politieke inmenging moet kunnen uitvoeren. Beide uitgangspunten moeten binnen de constitutionele verhoudingen worden gerespecteerd.
De onafhankelijkheid van het OM mag niet worden gebruikt om parlementaire verantwoording te ontwijken. Maar parlementaire controle kan evenmin als bevoegdheidsgrondslag dienen wanneer de betrokken parlementariër wettelijk is geschorst in de uitoefening van zijn functie. Een beroep op het algemeen belang of de inhoudelijke relevantie van gevraagde informatie heft die bevoegdheidsbeperking niet op.
De rechtsstaat verlangt dat zowel overheidsorganen als volksvertegenwoordigers binnen de grenzen van hun wettelijke bevoegdheden handelen. Parlementaire controle begint daarom niet uitsluitend bij de vraag welke informatie wordt verlangd, maar ook bij de vraag of degene die haar opeist daartoe op dat moment bevoegd is. De constitutionele weg naar verantwoording mag niet worden vervangen door een politieke shortcut.
K. (Chinta) Ramdhan en Kries Mahabier
Deze bijdrage verschijnt onder verantwoordelijkheid van de auteurs. De standpunten geven niet noodzakelijk de opvattingen van Suriname Unite weer. Lees de volledige disclaimer.
